کلیدواژه‌ها = الگوریتم ژنتیک

زمان‌بندی کارکنان موقت با بهره‌وری متغیر

دوره 21، شماره 3، پاییز 1396، صفحه 25-47

محمد اکبری

چکیده هدف اصلی این پژوهش به کارگیری مهندسی عوامل انسانی در تئوری زمان‌بندی به منظور بهینه‌سازی عملکرد نیروی کار است. در این مقاله مسأله زمان‌بندی نیروی کار موقت با عملکرد متغیر مورد بررسی قرار گرفته شده است. تابع هدف مدل مورد بررسی کمینه‌سازی هزینه‌های نیروی کار است و مدل ریاضی ارائه شده بهترین طول زمانی شیفت کاری و تخصیص کارکنان را مشخص می‌کند. ویژگی منحصر به فرد این پژوهش در نظر گرفتن ابعاد ارگونومی (خستگی کارکنان) در زمان‌بندی کارکنان است. برای حل مدل ریاضی ارائه شده از الگوریتم ژنتیک استفاده شد. برای بررسی اثربخشی و کارایی مدل و الگوریتم ژنتیک مجموعه‌ای از مسائل حل شد. برای بررسی کارایی الگوریتم ژنتیک راه‌حل‌های به‌دست‌آمده با راه‌حل‌های نرم‌افزار لینگو مورد مقایسه قرار گرفت. مقایسه نتایج نشان داد که الگوریتم ژنتیک کارایی مطلوبی در یافتن پاسخ رضایت‌بخش در مدت زمان محاسباتی مناسب دارد. این پژوهش نشان داد که می‌توان خستگی کارکنان را در برنامه‌ریزی و زمان‌بندی کارکنان مدل‌سازی کرد و به منظور کاهش هزینه‌های کارکنان و افزایش کارایی تولید، شیفت‌های کاری انعطاف‌پذیر در نظر گرفت. پیشنهاد می‌شود که با استفاده از مدل ارائه شده به منظور بررسی سیاست‌های کاهش خستگی کارکنان و افزایش ظرفیت کاری آنان هزینه‌های این سیاست‌ها (چون آموزش، گردش شغلی، اتوماسیون و...) با میزان بهینگی اقتصادی ناشی از آن در زمان‌بندی، مقایسه و بهترین برنامه‌ها انتخاب گردد.

مدلی برای کنترل موجودی و تولید در شرایط بحران

دوره 19، شماره 4، زمستان 1394، صفحه 45-70

محمد اکبری

چکیده عوامل بیرونی مانند تحریم و عدم همکاری تامین کنندگان خارجی، و عوامل داخلی مانند عدم مدیریت مناسب جریان نقدی و یا سیاست های نامناسب هیئت مدیره، می تواند به کمبود موجودی منتهی گردد. کمبود موجودی یکی از عوامل مهم در ایجاد بحران در فرآیندهای تولیدی است. این مقاله در صدد است تا یک سیستم کنترل موجودی و تولید را برای شرایط بحران، معرفی نماید . مدل ارائه شده این مقاله شرایطی را فراهم می آورد تا با تصمیم گیری مناسب در خصوص به تعویق انداختن سفارشات مشتریان، هزینه‌های سازمان را در شرایط بحران کمینه نماید. این مدل پیشنهادی برای تولید و کنترل موجودی در شرایط عدم اطمینان مدل سازی شده است و فرض شده است که تقاضای مشتریان بخوبی از توزیع نرمال پیروی می کند. در این پژوهش، مدل ریاضی ارائه شده از نوع عدد صحیح، غیر خطی و NP-hard است. برای حل این مدل پیچیده از الگوریتم ژنتیک استفاده شده است. نتایج ارزیابی عددی مدل پیشنهادی نشان می دهد که عملگرهای تقاطع و جهش چند نقطه‌ای توانایی مناسبی در جستجوی فضای موجه و دوری از فضای غیر موجه دارد. همچنین همگرایی در مجموعه جوابهای الگوریتم نیز نشان می دهد که الگوریتم استفاده شده توانایی لازم در پیدا کردن جواب بهینه را در مدت زمان مناسب دارد. نتایج این ارزیابی نشان می دهد که مدل ارائه شده توانایی مدل سازی و حل مسأله کنترل تولید و موجودی در شرایط بحران ناشی از کمبود موجودی و محدودیت های مرتبط را دارد.

طراحی چند هدفه شبکه زنجیره‌ تأمین با رویکرد الگوریتم ژنتیک

دوره 18، شماره 4، زمستان 1393، صفحه 183-203

بهروز دری نوکورانی؛ مصطفی زندیه؛ محسن نوتاش

چکیده طراحی شبکه زنجیره تأمین از اساسی‌ترین مسائل مطرح در سازمان‌هاست، به‌خصوص سازمان‌هایی که در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کنند. بهینه‌سازی این شبکه منجر به مدیریت کارا و مؤثر عملیات کل زنجیره تأمین می‌شود. طراحی شبکه تعداد، موقعیت، ظرفیت، نوع تسهیلات شبکه، مسیرهای توزیع، حمل مواد و محصولات از تأمین‌کننده تا مشتری و برعکس را مشخص می‌کند. این پژوهش روش حل جدیدی براساس الگوریتم‌های فرا ابتکاری MOGA و NSGAII برای یافتن مجموعه‌ای از جواب‌های پارتو بهینه ارائه می‌دهد. مسئله طراحی دو هدفه شبکه لجستیک یکپارچه، مجموعه‌ای از جواب‌های جایگزین را جهت توانمند ساختن تصمیم‌گیرندگان پیشنهاد می‌کند. نظر به اینکه در این تحقیق، سطح سرویس از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد، از این رو مدلسازی بر‌اساس برآورده شدن تمام تقاضای مشتریان انجام شده است. اهداف مورد نظر برای بهینه‌سازی شبکه شامل کمینه‌سازی هزینه کل و بیشینه‌سازی استفاده متوازن از ظرفیت تسهیلات شبکه است که منجر به کاهش زمان در سرویس‌دهی به مشتریان (افزایش سطح سرویس) می‌شود. به این ترتیب نه مسئله آزمایشی از کوچک تا بزرگ طراحی شد و برای مقایسه کیفیت جواب‌های پارتو به دست آمده از الگوریتم‌ها، هفت معیار مطرح در فضای چند هدفه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که جواب‌های تولیدی به‌وسیله الگوریتم NSGAII از کیفیت بالاتری برخوردارند.

طراحی مدل همکاری برای زنجیره‌های تأمین سه‌سطحی نامحدود: رویکرد تئوری بازی‌های همکارانه

دوره 18، شماره 1، بهار 1393، صفحه 171-191

حنان عموزاد مهدیرجی؛ محمد مدرس یزدی؛ علی محقر؛ احمد جعفرنژاد

چکیده هدف از مدیریت زنجیره تأمین، بهبود فعالیت‌های مختلف اجزا و سطوح یک زنجیره تأمین به‌منظور بهبود وضع کلی سیستم زنجیره تأمین است. ممکن است بین اهداف اجزا و سطوح مختلف در جهت رسیدن به اهداف کلی زنجیره تأمین، تضاد و تناقض‌های بسیاری مشاهده شود که این اختلالات و تناقض‌ها به مرور زمان منجر به کاهش قدرت و رقابت‌پذیری زنجیره تأمین خواهد شد. در تحقیق حاضر سعی شده است تا با استفاده از رویکرد تئوری بازی‌ها و با در نظر گرفتن تعریف و مفهوم تعادل نش، یک مدل همکاری برای زنجیره‌های تأمین سه‌سطحی نامحدود ارائه شود. به‌منظور دستیابی به هدف مذکور، یک زنجیره تأمین سه‌سطحی با تعداد نامحدودی تأمین‌کننده، تولیدکننده و خرده‌فروش مورد نظر قرار گرفته است و با استفاده از مفهوم تئوری بازی‌ها و بر‌اساس قرارداد جانبی یا مشارکت در سود، یک مدل همکاری به منظور حداکثرسازی سود کلی زنجیره تأمین طراحی شده است. مدل پیشنهادی از منظر تقعر بررسی، با در نظرگرفتن یک مثال فرضی، سود کلی زنجیره تأمین با استفاده از الگوریتم ژنتیک محاسبه شده و تحلیل حساسیت پارامترهای مدل پیشنهادی با استفاده از طراحی آزمایش‌ها صورت پذیرفته است. در ضمن اعتبار مدل پیشنهادی به کمک رویکرد شبیه‌سازی و با استفاده از نرم‌افزار ارنا طراحی و بررسی شده است.    

زمانبندی دو هدفه شیفت کاری و گردش شغلی کارکنان چند مهارته با رویکرد مهندسی عوامل انسانی

دوره 17، شماره 3، پاییز 1392، صفحه 1-21

محمد اکبری؛ مصطفی زندیه؛ بهروز دری

چکیده هدف اصلی این پژوهش ارائه یک رویکرد بهینه یابی برای مسأله دو هدفه زمانبندی شیفت کاری و گردش شغلی بمنظور بهرهبرداری از عملکرد بهینه کارکنان می باشد. در این مقاله مسأله زمانبندی شیفت کاری و گردش شغلی کارکنان بصورت همزمان با اهداف کمینه سازی هزینه های نیروی کار و بیشینه سازی تعداد گردش شغلی کارکنان بررسی شده است. همچنین عوامل خستگی، یادگیری و فراموشی نیروی انسانی نیز به عنوان مفاهیم مهم و تأثیر گذار بر عملکرد نیروی کار نیز مدلسازی ریاضی شده است. مدل ارائه شده از نوع عدد صحیح مختلط و غیر خطی بوده و برای حل مدل ریاضی و ترسیم مرز پارتو از الگوریتم ترکیبی ژنتیک و روش ε-محدودیت استفاده شد. مقایسه کارایی الگوریتم ژنتیک نسبت به روشهای دقیق حل مسأله نشان داد که کارایی الگوریتم از ابعاد مدت زمان محاسباتی و کیفیت راه حل نسبت به نرم افزار LINGO بهتر می باشد. برای تعیین رابطه بین اهداف مسأله زمانبندی-گردش شغلی، مجموعه مسائل مختلف با پارامترهای متفاوت با استفاده از الگوریتم ارائه شده حل شد. تحلیل مجموعه جوابهای بهینه مرز پارتو برای مسائل ارائه شده نشان داد که بین اهداف مسأله، رابطه متضاد وجود دارد. بنابراین با در نظر گرفتن عوامل انسانی تأثیر گذار بر عملکرد کارکنان، می بایستی برنامه ریزی شیفت کاری و گردش شغلی بصورت همزمان انجام شود. نتایج همچنین نشان داد که روش بهینه سازی ارائه شده قابلیت ارائه گزینه های تصمیم گیری مدیریتی با توجه به سیاستهای کاهش هزینه، افزایش تنوع شغلی و آموزش چند مهارتی کارکنان را دارد.

طراحی مدل سفارش‏دهی ترکیبی قطعات خودرو در زنجیره تامین دو سطحی

دوره 17، شماره 2، تابستان 1392، صفحه 1-18

رضا برادران کاظم زاده؛ روح انگیز اسدی؛ عیسی نخعی کمال‌آبادی؛ زهرا باقری نژاد

چکیده در این مقاله، مسئله ارسال ترکیبی(JRP ) برای ارسال قطعات خودرو توسعه داده شده است، در این تحقیق مدل ارسال ترکیبی(JRP ) با وسایل نقلیه ظرفیت بندی شده برای ارسال قطعات خودرو ارائه شده است. مساله به صورت مدلی غیر خطی-عدد صحیح فرموله شد. تابع هزینه مدل کلاسیک مساله ارسال ترکیبی از سه جمله هزینه نگهداری، هزینه عمده سفارش‏دهی و هزینه متغیر سفارش‏دهی تشکیل شده است، در این تحقیق هزینه حمل و نقل را که وابسته به مقدار سفارش(ارسال) هست، در نظر گرفته شده است. تقاضای قطعات با توجه به شرایط شرکت مورد مطالعه، ثابت در نظر گرفته شده. در نهایت مدل طراحی شده با استفاده از الگوریتم ژنتیک در محیط برنامه متلب کد نویسی شد، برای محاسبه متغیر الگوریتم موجود در ادبیات توسعه داده شد. مدل در دو حالت با محدودیت حجم و بدون محدودیت حجم ارسالی حل شد و نتایج آن با یکدیگر مقایسه شد، مشاهده شد که با اعمال محدودیت حجم ارسال، دوره سفارش‏دهی افزایش می‏یابد و بدنبال آن هزینه‏های کل سالانه نیز افزایش می‏یابد. در نهایت جهت اعتبار سنجی، مدل ارائه شده با داده‏های موجود در ادبیات حل شده و با مدلهای ارائه شده در ادبیات مقایسه شده است.

پیش بینی مصرف انرژی ایران با استفاده از مدل ترکیبی الگوریتم ژنتیک-شبکه عصبی مصنوعی و مقایسه آن با الگوهای سنتی

دوره 17، شماره 2، تابستان 1392، صفحه 196-222

سیدحیدر میرفخرالدینی؛ حمید بابایی میبدی؛ علی مروتی شریف آبادی

چکیده طی دهه های اخیر، انرژی در کنار سایر عوامل تولید نقش تعیین کننده ای در رشد اقتصادی کشورها داشته و اهمیت آن همچنان رو به افزایش است. وابستگی روزافزون به انرژی موجب تعامل این بخش با سایر بخشهای اقتصادی شده و سرعت در روند رشد و توسعه ی اقتصادی را وابسته به سطح مصرف انرژی کرده است، به طوری که طی دهه های اخیر، رشد اقتصادی جهان و روند صنعتی شدن، موجب افزایش تقاضا و مصرف انرژی شده است. در این صورت به منظورکنترل پارامترهای عرضه و تقاضای انرژی و برنامه ریزی صحیح در هدایت مصرف آن بایستی مصرف انرژی را به صورت دقیق پیش بینی نمود. هدف از این مقاله کاربست مدل ترکیبی شبکه های عصبی مصنوعی و الگوریتم ژنتیک در پیش بینی مصرف انرژی ایران می باشد. لذا در این بررسی، از داده های سالانه مصرف انرژی کشور به عنوان متغیر خروجی مدل پیش بینی و از داده های سالانه جمعیت کل کشور، تولید ناخالص داخلی، واردات و صادرات به عنوان متغیرهای ورودی مدل های پیش بینی استفاده شده است. در پایان به منظور مقایسه نتایج پیش بینی مدل ترکیبی مذکور با مدل های شبکه ی عصبی و رگرسیون چند متغیره، از شاخص های ارزیابی خطای استاندارد نسبی (RSE)، میانگین خطا (ME) و مجذور میانگین مربعات خطا (RMSE) استفاده شد. نتایج ارزیابی نشان داد که الگوی ترکیبی شبکه های عصبی و الگوریتم ژنتیک (ANN-GA)، نسبت به سایر مدل ها دارای بالاترین دقت در پیش بینی مصرف انرژی کشور می باشد.

طراحی مدل ارزیابی کیفیت خدمات سیستمهای اطلاعاتی مبتنی بر الگوریتم ژنتیک

دوره 11، شماره 20، پاییز 1386، صفحه 235-263

عبدالمحمد مهدوی

چکیده این مقاله برگرفته از رساله دوره دکتری با عنوان «طراحی و تبیین سیستم ارزیابی کیفیت خدمات سیستمهای اطلاعاتی با استفاده از الگوریتم ژنتیک» است. در این نوشتار، ضمن اشاره به مسأله و متدلوژی تحقیق و همچنین مروری اجمالی بر مبانی نظری،‌ مدل پیشنهادی MISSQM ٢مبتنی بر الگوریتم ژنتیک و ویژگیهای عمده مدل تبیین شده‌‌است. این ویژگیها، شامل تضمین امکان انتخاب و اولویت‌بندی نزدیک به بهینه شاخصهای سنجش کیفیت خدمات سیستمهای اطلاعاتی، فراهم‌‌ساختن امکان مشارکت خبرگان و دانشگاهیان در فرایند تعیین شاخصها و کمک به مدیران جهت اتخاذ تصمیم بهینه یا نزدیک به بهینه درباره سرمایه‌گذاری برای توسعه کیفیت خدمات سیستمهای اطلاعاتی است که با کمک فرایند تحلیل سلسله‌‌مراتبی و الگوریتم ژنتیک تحقق یافته‌اند. آنگاه مشارکت علمی تحقیق حاضر در توسعه مبحث سیستمهای اطلاعاتی و به‌ویژه سنجش کیفیت خدمات سیستمهای اطلاعاتی مورد اشاره قرار گرفته و پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی ذکر شده‌‌است.

مدلسازی جریان مواد زنجیره تأمین با رویکرد الگوریتم ژنتیک

دوره 10، شماره 20، بهار 1385، صفحه 212-226

محمد رضا صادقی مقدم؛ امیر افسر؛ بابک سهرابی

چکیده در میان جریانهای موجود در هر زنجیره تأمین (مالی، اطلاعات و مواد)، جریان مواد با توجه به سهم آن در بهای تمام شده محصول از اهمیت قابل توجهی برخوردار می‌باشد. این مقاله سعی بر آن دارد تا با به‌کارگیری روش الگوریتم ژنتیک، مدلی در جهت تخصیص مناسب سفارشها در سطوح مختلف زنجیره با توجه به حداقل کردن هزینه‌های مورد نظر مسأله ارائه کند. جوابهای مدل ارائه شده بر مبنای الگوریتم ژنتیک با سایر روشهای متداول جستجوی الگو همچون Latin Hypercube، Nelder-Mead در قالب هزینه مقایسه شده است که شواهد حاکی از برتری روش الگوریتم ژنتیک نسبت به سایر روشها است.