طراحی و تبیین مدل گرایش کارکنان به رفتارهای انحرافی شغلی مبتنی بر تئوری حفاظت از منابع در صنعت بانکداری ایران
دوره 29، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 54-89
https://doi.org/10.48311/mri.2025.27638
محمدباقر جعفری، علی طاهری هشی، سراج الدین محبی
چکیده هدف این پژوهش طراحی و تبیین مدل گرایش کارکنان به رفتارهای انحرافی شغلی مبتنی بر تئوری حفاظت از منابع در صنعت بانکداری ایران میباشد. رویکرد روششناسی تحقیق آمیخته از نوع اکتشافی بوده است. از دو روش تحلیل مضمون و تحلیل مسیر بهره گرفته شد. جامعه آماری کیفی شامل خبرگان دانشگاهی و سازمانی و در بخش کمی کارکنان صنعت بانکداری با مرکزیت شهر اهواز است. جهت گردآوری دادههای کیفی از مصاحبهی نیمه-ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان استفاده شد و برای دادههای کمی از پرسشنامهی محققساخته مبتنی بر یافتههای بخش کیفی استفاده شد. در تحلیل دادههای کیفی از کدگذاری بر اساس کدهای پایه، سازماندهنده و فراگیر و به-منظور تحلیل دادههای کمی از معادلات ساختاری در نرمافزار PLS 3 استفاده شد. یافتههای تحلیل مضمون ناظر بر 443 کد اولیه مشترک، 96 کد پایه، 24 کد سازماندهنده و 5 کد فراگیر بوده است. یافتههای کمی مؤید این مطلب بود که سازهی توسعه مکانیسم بازدارندگی DBs به واسطهی اثرگذاری بر سازههای بسترسازی غیرمولد نظام بانکداری بهطورمستقیم و سازههای ناسازگاری محتوایی ـ کنشی درونساختاری و جهتگیریهای غیرکارکردی رفتاری به-طورغیرمستقیم نسبت به سازهی حمکرانی مقابلهای با DBs، متغیری تعیینکنندهتری است. همچنین، سازهی بسترسازی غیرمولد نظام بانکداری به عنوان سازهای محوری و مرکزی در ارتباط با گرایش کارکنان به رفتارهای انحرافی درنظرگرفته میشود. بنابراین، برای مدیریت، کنترل و نظارت بر رفتارهای انحرافی کارکنان، میبایست بانکها به سوی ایجاد و گسترش مکانیسمهای بازدارندگی در درون ساختار سازمانی بانکها با تمرکز بر کاهش بسترسازیهای غیرمولد در محیطهای شغلی بروند.
