چارچوب تدوین مدل کسب و کار پلتفرم: یافته ای مبتنی بر فراترکیب
دوره 25، شماره 1، بهار 1400، صفحه 95-115
نرجس زنگنه نژاد، علی معینی، نسترن حاجی حیدری، عادل آذر
چکیده : رویکرد توسعه کسب وکار در صنایع و بازارهای متعدد به سوی رقابت مبتنی بر پلتفرم تغییر کرده است.این رویکرد نسبتا نوظهور مستلزم اتخاذ دیدگاههای مدیریتی متفاوت و تعریف مدلهای کسب وکار مقتضی است. توانمندی مالک پلتفرم تضمینکننده موفقیت و پایایی پلتفرم نبوده، بلکه پایایی و عمکلرد پلتفرم در گرو قابلیتهای شرکا و ترکیب روابط دو و چندجانبه است. از اینرو اتکا به اصول تدوین مدلهای کسبوکار خطی جهت طراحی مدلهای کسبوکار پلتفرم اثربخش به نظر نمیرسد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف پرکردن شکاف پژوهشی موجود در زمینه مدلهای کسبوکار پلتفرم و ارائه چارچوبی جامع جهت تدوین مدلهای کسبوکار متناسب با نیازمندیها و مشخصات پلتفرمها انجام شده است. بدین منظور و جهت شناسایی مؤلفههای سازنده مدل کسب و کار پلتفرم از مرور نظام مند متون و شیوه پژوهشی فراترکیب استفاده شده است. پس از استخراج مطالعات پژوهشی انجام شده در سالهای 2008 تا 2019 از پایگاههای علمی معتبر و پالایش یافتهها مبتنی بر معیارهای مشخص، محتوای 32 مقاله پژوهشی منتخب مورد تجزیه تحلیل قرار گرفته است. ارائه چارچوبی جامع با در نظرگرفتن ویژگیهای خاص یک پلتفرم، اهمیت مشارکت اعضای آن و شیوه متفاوت ارزش آفرینی در آن، دستاورد اصلی این پژوهش است. نتایج حاصل از تحلیل و فراترکیب در قالب چارچوب تدوین مدل کسب و کار پلتفرم در دو سطح تعریف شده است که سطح اول شامل شش بعد اصلی و سطح دوم شامل 22 مؤلفه مدل کسبوکار پلتفرم است. محور اساسی مدل پیشنهادی، همکاری و خلق مشترک ارزش میان اعضای پلتفرم است که زیربنای اصلی موفقیت در پلتفرم هاست.
