نویسنده = دهقان نیری، محمود

نوآوری در تدوین استراتژی‌ پایدار مدیریت منابع آبی صنعت کشاورزی با رویکردی چندبعدی

دوره 29، شماره 1، بهار 1404، صفحه 23-46

https://doi.org/10.48311/mri.2025.674

سیامک نابغ وطن، محمود دهقان نیری، خدیجه مصطفایی دولت آباد

چکیده در سال‌های اخیر، آب به‍عنوان یک منبع کم‍یاب در بسیاری از کشورها، به‍ویژه ایران، تبدیل شده است. این پژوهش به بررسی استراتژی‌های توسعه پایدار در‍بخش آب و صنعت کشاورزی می‌پردازد و هدف اصلی آن ارتقاء کارایی مصرف آب از طریق طراحی راهبردهای مؤثر است. برای دستیابی به این هدف، دو روش سناریو اکتشافی و پس‌نگری به‍کار گرفته شده‍‌اند. در مرحله اول، با استفاده از روش سناریونویسی اکتشافی، سناریوهای اصلی شناسایی و تصمیمات کلیدی استخراج شدند. سپس، با بهره‌گیری از تحلیل استواری، اولویت این تصمیمات مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله بعدی، با استفاده از روش پس‌نگری، آینده مطلوب ترسیم و مسیرهای رسیدن به آن مشخص شد. این مسیرها با استفاده از تکنیک دلفی مورد ارزیابی قرار گرفتند تا مهم‌ترین آن‌ها شناسایی شوند.نتایج حاصل از هر دو روش نشان‌دهنده استواری گزینه‍های اهمیت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های آبی، توسعه کشت‌های مقاوم به خشکی و شوری و افزایش بازچرخانی و استفاده مجدد از آب است. همچنین مشخص شد که این دو روش به‍نوعی تمام کننده یکدیگر بوده و مسیرها و تصمیمات مکملی را ارائه می‌دهند. این پژوهش می‌تواند مبنای مناسبی برای سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان درجهت مدیریت پایدار منابع آب در بخش کشاورزی باشد.

تجزیه و تحلیل ریسک با استفاده از ارزیابی ترکیبی فازی (FSE) مبتنی بر (FMEA) در صنعت آموزش عالی

دوره 28، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 65-99

زهرا شرف پور، محمود دهقان نیری

چکیده امروزه دانشگاه‌ها در حوزه های علمی، فناوری، اقتصادی و بین‌الملل با چالش‌های بزرگی مواجه هستند. شناخت این چالش‌ها کمک می‌کند تا بتوان ظرفیت های توسعه را فراهم نمود. از این رو در این پژوهش به شناسایی و اولویت‌بندی ریسک‌های موجود در صنعت آموزش عالی ایران پرداخته شده است. بدین منظور ابتدا با برسی عمیق ادبیات پژوهش لیستی از ریسک‌ها و گروه‌های ریسک مرتبط در آموزش عالی شناسایی شد، سپس از طریق مصاحبه با خبرگان (تکنیک دلفی) به تکمیل و اعتبارسنجی لیست‌های شناسایی شده پرداخته شد، بعد از کسب همگرایی خبرگان با اجرای روش ارزیابی ترکیبی‌ فازی(FSE) مبتنی برFMEA به اولویت‌بندی فاکتورهای ریسک و گروه‌های ریسک براساس درجه بحرانی پرداخته شد و در نهایت درجه‌ بحرانی ریسک کلی محاسبه گردید. براساس نتایج حاصل بحرانی‌ترین ریسک موجود در صنعت آموزش عالی "عدم توجه به شایسته سالاری" و بحرانی‌ترین گروه ریسک "عدم برقراری ارتباط خوب با صنعت" شناسایی شد و درجه بحرانی ریسک کلی نیز در این صنعت عدد 75/3 به دست آمد که بیانگر اهمیت ریسک‌های آموزش عالی و لزوم اجرای اقدامات پیشگیرانه و کنترلی برای ریسک‌های موجود در این صنعت می‌باشد.

ارائه یک مدل تحلیل پوششی داده ای شبکه ای برای مقایسه کارایی زیست محیطی صنایع فعال در شهر تهران

دوره 25، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 193-216

آزاده امید، عادل آذر، محمود دهقان نیری، عباس مقبل باعرض

چکیده از آنجا که منابع در هر منطقه جغرافیایی محدود است، رویکرد منطقی آن است که این منابع صرف کسب و کارهای کارا شود. طی سال های اخیر، کلان شهر تهران به دلیل شرایط جوی و موقعیت جغرافیایی در شرایط بحرانی زیست محیطی قرار دارد؛ بنابراین، سنجش کارایی زیست محیطی صنایع فعال در این شهر در کنار ارزیابی کارایی عملیاتی حائز اهمیت است. برای مقایسه عملکرد صنایع و سنجش کارایی کل متشکل از کارایی عملیاتی و کارایی زیست محیطی می توان از تکنیک تحلیل پوششی داده ای شبکه ای استفاده نمود. پیدایش تکنیک تحلیل پوششی داده ای شبکه ای برای سنجش همزمان کارایی چندین زیرفرآیند به عنوان پیشرفتی در مدل استاندارد تحلیل پوششی داده ها به حساب می آید که در پی یافتن همزمان کارایی کل و کارایی زیرفرآیندها طی یک مدل ریاضی چندهدفه است. مدل ارائه شده در این پژوهش با حداقل سازی فاصله از کارایی مستقل، سعی در بهینه سازی مدل چندهدفه با استفاده از رویکردی خطی دارد. بطوری که مقایسه نتایج عددی نشانگر برتری این مدل نسبت به مدل های موجود در ادبیات در دستیابی به مجموعه جواب پارتو است.

کاربرد استراتژی تصمیم‌گیری پاندا در شرایط بحرانی: با تمرکز بر بحران کرونا در ایران

دوره 24، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 27-49

مهدی عزیزی، عادل آذر، محمود دهقان نیری

چکیده بحران­ها همیشه سخت­ترین آزمون برای انواع نظریه­های مدیریت هستند. نظریات مدیریتی اندکی وجود دارند که در در بحران­های سهمگین نیز کارایی داشته باشند. در نتیجه، سازمان­ها و مدیران در عمل، هنگام بحران­های بزرگ، بسیاری از کارکردها، ابعاد و وظایف خود را موقتاً متوقف می­کنند. در این میان، عرصه­ی تصمیم­گیری وضعیتی ویژه دارد، چرا که عرصه­ی تصمیم­گیری به هیچ وجه قابل تعطیلی نیست. بر این اساس، نظریات کاربردی تصمیم­گیری در شرایط بحرانی از ضروری­ترین نیازهای هر سازمان در هنگام بحران است. در این راستا، تلاش شده است تا با تمرکز بر استراتژی تصمیم­گیری پاندا و توسعه این استراتژی، کاربرد این استراتژی تصمیم­گیری در شرایط بحرانی تبیین شود. به این منظور، بحران کرونا به عنوان حیطه تمرکز انتخاب گردید. بحران کرونا به عنوان یکی از مهم­ترین بحران­های بشری که در حال حاضر تمامی جهان را درگیر خود ساخته است، بهترین گزینه برای این هدف است بنابرین، روش موردکاوی چندگانه به عنوان روش پژوهش حاضر انتخاب گردید. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که ویژگی­های نتیجه­گرایی، بازخور چندگانه، سرعت عمل و نگرش سیستماتیک چهار ویژگی اصلی روش پاندا هستند که این روش را برای شرایط بحرانی به صورت ویژه مناسب می­سازند.

توسعه مدل و ارزیابی عملکرد پایداری بانک های ایران

دوره 23، شماره 3، پاییز 1398، صفحه 161-187

عماد نوبهار، محمود دهقان نیری، علی رجب زاده قطری

چکیده امروزه با توجه به اهمیت یافتن موضوع پایداری در سطح بین­ المللی، محققان بسیاری به ارائه مدل‌های ارزیابی پایداری در صنعت بانکداری پرداخته‌اند. چراکه بانک­ ها به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر توسعه پایداری در کشور تأثیرگذارند. در این راستا پژوهش حاضر باهدف ارائه یک مدل جامع پایداری در نظام بانکداری، در قالب یک مطالعه توصیفی با رویکرد کیفی-کمی برنامه­ریزی شد. بدین منظور ابتدا کدها، تم­ها و مقوله­های پایداری بانک با استفاده از رویکرد فراترکیب استخراج و رابطه شبکه­ ای و سطح­ بندی آن‌ها با کمک مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)، حاصل شد. در نهایت مدل امروزه با توجه به اهمیت یافتن موضوع پایداری در سطح بین­المللی، محققان بسیاری به ارائه مدل‌های ارزیابی پایداری در صنعت بانکداری پرداخته‌اند. چراکه بانک­ها به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم بر توسعه پایداری در کشور تأثیرگذارند. در این راستا پژوهش حاضر باهدف ارائه یک مدل جامع پایداری در نظام بانکداری، در قالب یک مطالعه توصیفی با رویکرد کیفی-کمی برنامه­ریزی شد. بدین منظور ابتدا کدها، تم­ها و مقوله­های پایداری بانک با استفاده از رویکرد فراترکیب استخراج و رابطه شبکه­ای و سطح­بندی آن‌ها با کمک مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM)، حاصل شد. درنهایت مدل شبکه­ای حاصل به جهت تعیین اوزان تم­ها و مقوله­ها به فرایند تحلیل شبکه­ای (ANP < /span>) سپرده شد. در ادامه با به‌کارگیری مدل نهایی و استخراج اطلاعات با استفاده از تحلیل محتوا، امتیاز پایداری ۲۷ بانک دولتی و غیردولتی کشور در سال 1396 تحلیل گردید. بر اساس نتایج بانک پاسارگاد رتبه اول، بانک آینده و بانک ملی به ترتیب رتبه­های دوم و سوم را کسب کردند. یافته­ها بیانگر آن است که میانگین امتیاز پایداری در بانک­های غیردولتی از بانک­های دولتی بیشتر بوده و درمجموع بانک‌های کشور به مقوله محیط‌زیست توجه بسیار کمی داشته­اند که نیازمند تأکید بیشتر در برنامه­های راهبردی ایشان می‌باشد. شبکه ­ای حاصل به جهت تعیین اوزان تم ­ها و مقوله ­ها به فرایند تحلیل شبکه­ا ی (ANP < span dir="RTL">) سپرده شد. در ادامه با به‌کارگیری مدل نهایی و استخراج اطلاعات با استفاده از تحلیل محتوا، امتیاز پایداری ۲۷ بانک دولتی و غیردولتی کشور در سال 1396 تحلیل گردید. بر اساس نتایج بانک پاسارگاد رتبه اول، بانک آینده و بانک ملی به ترتیب رتبه­ های دوم و سوم را کسب کردند. یافته­ها بیانگر آن است که میانگین امتیاز پایداری در بانک­های غیردولتی از بانک­های دولتی بیشتر بوده و درمجموع بانک‌های کشور به مقوله محیط‌زیست توجه بسیار کمی داشته ­اند که نیازمند تأکید بیشتر در برنامه­های راهبردی ایشان می‌باشد.