پژوهش های مدیریت در ایران

چکیده مطالعات معاونت تحقیقات اقتصادی و اجتماعی وزارت کشاورزی سابق نشان می‬دهد که ضعف مدیریت در روستاها بخصوص بعد از اصلاحات ارضی سال 1342 مشکلات آسیب‏شناختی متعددی در حوزه تولید کشاورزی و روابط اجتماعی روستاها به‌وجود آورده و نتایج خسارت باری برای روند توسعه در کشور و تولید کشاورزی در روستاها به بار آورده است ]1، صص 82 و 83[. به همین دلیل مقاله حاضر - نتیجه پژوهشی است که مؤسسه برنامه‏ریزی و اقتصاد کشاورزی آن را از نظر مالی تأمین کرده است - کوششی برای طراحی ابزار اندازه‬گیری (تبدیل متغیرهای اجتماعی- اقتصادی به عناصر ریاضی در فرمولهای عام) عملکرد مدیریت روستایی براساس نوع فعالیت اقتصادی روستا است؛ به ‌نحوی‌که با به‌کارگیری ادواری آن بتوان نقاط ضعف مدیریت روستایی را شناسایی و متغیرهای مورد نیاز را برای اصلاح این نقاط به‌کار گرفت. برای طراحی این فرمولها ابتدا عوامل مؤثر در کاهش یا افزایش کارایی مدیریت در روستا به لحاظ نظری و با رویکردی جامعه‬شناختی- روانشناختی شناسایی و دسته‌بندی شده و به یک مدل تحلیلی تبدیل شده‌اند. این رویکرد با مطالعه اکتشافی در مناطقی نظیر شهمیرزاد، سرگست بندرعباس، نوار شمالی از نور تا رامسر، منطقه زرین دشت فیروزکوه و روستاهای منطقه شاهرود و منطقه کلاردشت مورد اعتبارسازی تجربی نیز قرار گرفته است. سپس این عناصر نظری به متغیرهای قابل اندازه‬گیری تبدیل و شاخص سازی معادل شده‌اند. خصلت اجرایی این مدل و فرمولهای آن این است که در فرایند کاربرد و با توجه به شاخصهای تغییر اجتماعی- سیاسی و اقتصادی و فرهنگی می‬توان عناصر آن را با شاخصهای جدید جایگزین کرد. به همین جهت این مدل و ابزار اندازه‬گیری آن خاصیت خود- اصلاحگر دارد و تابع زمان و یا مکان و حتی بعد جغرافیای کاربرد و یا نوع فعالیت اقتصادی روستا نمی‬باشد. از این رو این مدل پس از کاربرد آزمایشی سه تا پنج ساله و پس از اصلاح عناصر آن می‌تواند در هر مجموعه‌ای که با مؤلفه‌های روستایی همخوان باشد، به‬کار گرفته شود.